Ceza Hukuku

Korsan Taksi Cezası

Vatandaşların taksi hizmeti verebilmesi için belediyelere başvurarak özel plaka alması gerekir. Genel olarak taksicilik ruhsatı ve plakası alabilmek için birtakım koşulların yerine getirilmesi gerekir. Söz konusu koşulları yerine getiremeyen veya kayıt dışı kazanç elde etmeyi hedefleyen kimseler, korsan taksicilik faaliyetlerine yönelebilir. Yasal olmayan ve kazancın vergilendirilmediği korsan taksicilik ile ilgili faaliyetler, Türkiye’de ciddi yaptırımlara tabidir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında düzenlenen korsan taksiciliğe yönelik faaliyetler sonucunda sürücü, yolcu ve araç sahibi ayrı ayrı idari para cezası alır. Korsan taksicilik faaliyetlerinde kullanılan araç ve aracın sürücüsü için idari para cezalarının yanı sıra farklı yaptırımlar da söz konusudur.

Korsan Taksicilik Nedir?

Belediyeden çalışma izni ve ruhsatı almamış, taksi plakası bulunmayan araçlarla ücret karşılığı yolcu taşımacılığı yapılması “korsan taksicilik” olarak tanımlanır. Korsan taksiciliğe konu olan faaliyetleri tanımlayan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu Ek Madde 2/3 kapsamında madde metni şu şekildedir: 

“10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

  1. a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
  2. b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
  3. c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır.

Korsan taksicilik, kayıt dışı kazanç elde etme, haksız rekabete neden olma, denetim dışı olma ve yolcu güvenliğinin sağlanamaması gibi toplum zararına neden olan sonuçlar doğurur. Örneğin, korsan taksicilik yapılarak elde edilen gelirler, kayıt dışı olup vergilendirilemez. Bu da vergi adaletine aykırılık oluşturur. Genellikle normal taksi ücretlerinden daha uygun fiyata yolcu taşıyan korsan taksiler, ruhsatlı taksiler açısından haksız rekabet oluşturur. Fiyatlar yolcular açısından cazip görünse de korsan taksiler denetlendiği için yolcuların mal ve can güvenliğinin sağlanması da mümkün değildir.

Korsan Taksicilik Nedir

Korsan Taksi Tespiti

Korsan taksi tespiti genellikle polis ve belediye ekiplerinin denetimleri sırasında gerçekleşir. Belirli güzergahlarda rutin kontroller yapan trafik ekipleri, yolcu şikayetleri ve ihbarları da dikkate alır. Bunların yanı sıra sivil polisler çeşitli mobil uygulamalar üzerinden yolcu gibi davranarak korsan taksi çağırabilir. Rutin kontroller sırasında şüpheli durumlarda ise polis ekipleri sürücü – yolcu ilişkisini sorgular. Sürücü ve yolcunun birbirini tanımadığı veya aralarındaki ilişkiyle ilgili tutarsız yanıtlar vermeleri halinde korsan taksicilik şüphesiyle işlem başlatılır. Tüm bunlara ek olarak araç kiralama şirketlerinden gelen bildirimler ile Kiralık Araç Bildirim Sistemi (KABİS) kayıtları da korsan taksi tespit sürecinde kullanılır.

Korsan Taksi Cezaları

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre korsan taksicilik faaliyetlerinin tamamı yasa dışıdır. Korsan taksi tespit edildiğinde hem sürücü hem de yolcu için cezai yaptırımlar ön görülür. Araç sahibi ve sürücü farklı kişiler ise idari para cezası ayrı ayrı uygulanır. Korsan taksi cezası kapsamında sürücü ve araç sahibi için farklı yaptırımlar da söz konusudur. Dolayısıyla korsan taksi cezalarının sürücü, yolcu ve araç sahibi bazında ayrı ayrı incelenmesi gerekir. 

Sürücüye Uygulanan Cezalar

Korsan taksicilik yaptığı tespit edilen sürücülere 2025 yılı itibarıyla 46.392 TL idari para cezası uygulanır. Bu ceza %25 oranındaki indirim sonucunda 34.794 TL’ye düşer. Korsan taksiciliğe konu olan araç ise 60 gün süreyle trafikten men edilip yediemin otoparkına çekilir. Sürücünün bir yıl içinde korsan taksicilik faaliyetlerini tekrarlaması halinde ise idari para cezası 92.784 TL’ye yükselir. Söz konusu idari para cezasında da erken ödeme indirimi vardır. %25 oranındaki indirimin ardından ceza, 69.588 TL’ye iner. Fakat suçun tekrarlanması sonrasında 2 yıla kadar hapis cezası ya da adli para cezası da söz konusu olabilir. Bu aşamada sürücüye ehliyet ceza puanı uygulanmaz. Çünkü korsan taksi ehliyet ceza puanı adı herhangi bir uygulama bulunmamaktadır.

Yolcuya Uygulanan Cezalar

Korsan taksi yolcuya ceza uygulanmasını gerektirebilecek bir faaliyettir. Bu sebeple korsan taksiyle yolculuk yapan yolculara 2025 yılı için 3.084 TL idari para cezası kesilir. Bu ceza erken ödeme indirimi kapsamında %25 azalarak 2.313 TL olur. Korsan taksiyle yolculuk yapanlara ayrıca minimum 3 ay, maksimum 1 yıl hapis cezası ya da adli para cezası da uygulanabilir. Korsan taksi tercih eden yolcuların büyük bir kısmı yolcuya uygulanan idari para ve hapis cezalarını bilmemektedir. Ancak Karayolları Trafik Kanunu EK 2/3-a korsan taksi ceza maddesi uyarınca yolculara da cezai yaptırımlar uygulanmaktadır.

Araç Bağlanması Süreci

Korsan taksicilik faaliyetinin tespiti sonrası, faaliyete konu olan araç 60 gün süreyle trafikten men edilir. Bu aşamada polis tarafından tutanak hazırlanır ve aracın güvenli taşınması için çekici çağrılır. Korsan taksicilik yapıldığı tespit edilen araç, Adalet Bakanlığı’nın yetkilendirdiği bir yediemin otoparkına götürülür. Trafikten men edilen pek çok araç gerekli cezalar ödendikten sonra ve belge teslimi ardından geri alınabilir. Ancak korsan taksicilik kapsamında 60 gün trafikten men cezası alan araçlar 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun ek 2. maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden 60 günlük men süresi dolmadan trafiğe çıkamaz. Bu süreçte araç sahibi otopark ücretini ödemekle de yükümlüdür. 

Korsan taksicilik için kullanılan aracın sahibi, aracının kendi rızası ve bilgisi dışında korsan taksicilik için kullanıldığını ispatlayabilirse, aracını 60 gün dolmadan da alabilir. Öte yandan sürücü ve araç sahibinin farklı kimseler olduğu durumlarda, araç sahibi korsan taksicilik faaliyetlerinden haberdar ise ayrı olarak idari para cezası alır ve aracını 60 gün boyunca trafiğe çıkaramaz. Çünkü korsan taksi araç sahibine ceza uygulanmasını gerektiren bir suçtur. Trafikten men edilen aracın kaydında bağlama cezası şerhi olacağı için satılması da mümkün değildir. 

Araç Bağlanması Süreci

Araç Bağlanmasına İtiraz Süreci ve Yasal Haklar

Korsan taksicilik faaliyetleri nedeniyle cezai yaptırım uygulanan sürücüler, araç sahipleri ve yolcular, cezaya itiraz edebilir. Korsan taksi cezalarına itiraz, cezanın tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde yapılır. Cezaya itiraz edebilmek için İdare Mahkemesi’nde iptal davası açmak gerekir. İptal davası yürütmeyi durdurma talebiyle açıldığında, mahkeme 5 ila 10 gün içinde karar verebilir. Karar süresi ise mahkemenin yoğunluğuna göre değişir. Davadan araç sahibi veya sürücü lehine karar çıkması halinde faaliyete konu olan araç, yaptırım süreci dolmadan otoparktan çıkarılabilir. 

Araç ruhsat sahibinin iptal davasını kazanabilmesi için korsan taksicilik faaliyetine rıza göstermediğini veya aracın bu amaçla kullanılmadığını ispatlaması gerekir. Örneğin, kiralık araçlarda KABİS kayıtları veya kira sözleşmesi delil olarak sunulabilir. Çünkü bu tarz deliller aracın yasal koşullarda kiralandığını gösterir. Kiralanan araçların ise ticari faaliyetlere konu olacak şekilde kullanılması suç olup sorumluluk aracı kiralayan kişidedir. Dolayısıyla böyle durumlarda araç sahibinin ceza alması ve aracının trafikten men edilmesine yönelik kararlar İdare Mahkemesi’nde açılacak davalar ile kolayca bozulabilir. 

Anayasa Mahkemesi’nin 2014/139 sayılı kararı, cezaların şahsiliği ilkesine aykırı olarak araç sahibine otomatik yaptırım uygulanmasının hukuka aykırı olabileceğini de belirtmiştir. Aracı bağlanan veya idari para cezası alan kişilerin, yasal haklarından yararlanabilmesi, sürecin aleyhlerine sonuçlanmasında önemli rol oynar. Bu nedenle itiraz aşamasında kişinin süreci tek başına takip etmesi yerine hukuki destek alınması tavsiye edilir.

Kaynaklar:

  • 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, Ek Madde 2/3.
  • Anayasa Mahkemesi, 11.09.2014, E:2014/52, K:2014/139.
  • Danıştay 8. Daire, E:2019/2533.

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu