Müstehcenlik Suçu

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 226. maddesinde düzenlenen müstehcenlik suçu, toplumun ahlak anlayışına aykırı nitelikte cinsel içerikli görsel ve yazılı materyallerin üretilmesi, dağıtılması, sergilenmesi ya da bulundurulmasıyla işlenen bir suçtur. Özellikle dijital ortam ve sosyal medya platformlarının yaygınlaşmasının ardından müstehcenlik suçunun kapsamı genişlemiş, cezai yaptırımları da önem kazanmıştır.

Müstehcenlik Suçu Nedir? (TCK 226)

Türk Ceza Kanunu Madde 226’da müstehcenlik suçunun tanımı net bir şekilde yapılmıştır. Buna göre, “toplumun ahlak anlayışına aykırı cinsel içerikli materyallerin alenen sergilenmesi, dağıtılması, satılması veya çocuklara yönelik olarak sunulması” müstehcenlik suçunu oluşturur. Kamu düzenini ve çocukların ahlaki gelişimini korumayı amaçlayan bu suç, fiziksel ve dijital ortamda işlenebilir. Fiziksel ortamda basılı materyallerle işlenen müstehcenlik suçu, dijital ortamda ise sosyal medya ve internet siteleri aracılığıyla işlenir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2023/456 E., 2024/123 K. kararlarında, Yargıtay, müstehcenlik suçunun toplumun genel ahlak anlayışına göre değerlendirildiğini vurgular.

Müstehcenlik Suçunun Unsurları

Müstehcenlik suçunun oluşması için gerekli olan unsurlar; müstehcen içerik, eylem, kasıt ve hukuka aykırılık olarak sıralanır. Buna göre müstehcen içeriğin, cinsel arzuları tahrik edecek nitelikte ya da rahatsız edici olması gerekir. Eylem ise söz konusu müstehcen içeriğinin alenen sergilenmesi, daha fazla kişiye ulaşması için dağıtılması, satışının yapılması, çocuklara gösterilmesi ya da bulundurulmasıdır. Müstehcenlik suçunun eylem unsuru TCK Madde 226/1-5’te net olarak belirtilmiştir. Bu suçta kasıtlı hareket de çok önemlidir. Başka bir ifadeyle failin içeriği bilinçli olarak paylaşması ya da yayması gerekir. Müstehcenlik suçu unsurları arasında hukuka aykırılık da yer alır. Çünkü, TCK Madde 226/7’ye göre müstehcen içeriğin sanatsal, bilimsel ya da edebi bir amaca hizmet etmesi, müstehcenlik suçunu oluşturmaz.

Genel ve Çocuklara Karşı Müstehcenlik

Müstehcenlik suçu çocuk ve yetişkinlere karşı işlendiğinde farklı cezai yaptırımlar söz konusudur. Yetişkinlere karşı işlenen müstehcenlik suçu, genel müstehcenlik olarak adlandırılır ve TCK Madde 226/1-2’ye göre yetişkinlere yönelik müstehcen nitelikteki içeriklerin alenen paylaşılmasını ifade eder. Örneğin, bir dergide müstehcen görsellerin yayımlanması, genel müstehcenlik suçunu oluşturur. 

Çocuklara yönelik müstehcenlik ise TCK Madde 226/3-5’e göre değerlendirilir. Bu suç, çocuklara müstehcen içeriklerin gösterilmesi, sunulması ya da çocukların müstehcen materyal üretiminde kullanılması ve bu içeriklerin yayılmasını kapsar. Çocuklara yönelik müstehcenlik suçu eylemler, genel müstehcenlik eylemlerine kıyasla çok daha ağır cezai yaptırımlar öngörür. Üstelik, çocuklara yönelik müstehcen içerik suçları şikayete bağlı değildir. Kamu davası olarak resen soruşturma açılır.

Dijital Ortamda Müstehcenlik Suçu

Dijital ortam başka bir ifadeyle sosyal medya platformları ve internet siteleri,müstehcenlik suçunun yaygın olarak işlendiği alanlar arasındadır. Özellikle sosyal medya müstehcenlik suçu ile ilgili materyallerin hızla yayılması için de ideal koşullara sahiptir. 

Sosyal Medya ve İnternet Üzerinden Suçlar

Sosyal medya üzerinden işlenen müstehcenlik suçlarında paylaşımlar, mesajlaşma uygulamaları, erişim sağlama ve çocuklara yönelik suçlar olarak dörde ayrılır. Bunları şu şekilde açıklamak mümkündür:

• Paylaşımlar, genellikle Instagram, Twitter/X, TikTok gibi platformlar üzerinden yapılır. Bu paylaşımlar müstehcen görüntü, yazı ya da video şeklinde olabilir.
• Mesajlaşma uygulamaları ise Telegram ya da WhatsApp olabilir. Bu tarz mesajlaşma uygulamalarında oluşturulan kanallar ve gruplar, müstehcen içerik dağıtımında kullanılır.
• Müstehcen içeriklere link/bağlantı ya da şifre ile erişim sunmak da en sık rastlanan sosyal medya üzerinden müstehcenlik suçu örnekleri arasındadır.
• Çocuklara yönelik müstehcen suçlar ise çocukların alenen görebileceği şekilde müstehcen materyal paylaşımı ya da çocuk istismarı içeren materyallerin paylaşımını kapsar. Çocuklara yönelik işlenen bu suç, TCK Madde 226/5 kapsamında ağır şekilde cezalandırılır.

Müstehcenlik Suçunun Cezası ve Yargılama Süreci

Müstehcenlik suçu cezası, suçun niteliğine göre değişir. Örneğin, yetişkinlere yönelik genel müstehcenlik suçlarında TCK Madde 226/2 uyarınca minimum 1 yıl, maksimum 4 yıl olmak üzere hapis cezası öngörülür. Çocuklara yönelik müstehcenlik suçlarında ise ceza, TCK Madde 226/3 uyarınca minimum 2 yıl, maksimum 5 yıl hapis cezası ve adli para cezasıdır. Bu suçlarda adli para cezası ise 5000 güne kadardır. Öte yandan çocukları içeren müstehcen materyallerin üretimi ya da yayımı ise TCK Madde 226/5 kapsamında değerlendirilir. Minimum 5 yıl, maksimum 10 yıl hapis cezası söz konusudur. Öte yandan bu suçta da 5000 güne ulaşan adli para cezası da uygulanır.

Yargılama süreci ise TCK Madde 226 kapsamında gerçekleşir. Davada sanık, müstehcenlik suçu unsurlarının oluşmadığını mahkemeye ispatlamak zorundadır. Bunun için müstehcenlik suçu savunma dilekçesi hazırlayıp mahkemeye sunar. Söz konusu dilekçede deliller yer alır ve Yargıtay kararlarına kullanılarak beraat ya da cezai indirim talep edilir.

Şikayet Süresi ve Zaman Aşımı

Müstehcenlik suçu zaman aşımı, yine genel müstehcenlik ve çocuklara yönelik müstehcenlik suçlarında farklıdır. Bunun en önemli nedeni genel müstehcenlik şikayete bağlı iken çocuklara yönelik müstehcenlikte soruşturma savcılık tarafından resen başlatılır. Müstehcenlik suçlarında zaman aşımı ise TCK Madde 66 uyarınca genel müstehcenlikte 8 yıl, çocuklara yönelik müstehcenlik suçlarında ise 15 yıldır.

HAGB ve Erteleme Durumları

Müstehcenlik suçu CMK Madde 231 uyarınca 2 yıl ve altında hapis cezalarında Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) uygulanabilir. Fakat çocuklara karşı işlenen müstehcenlik suçlarında HAGB uygulaması oldukça nadir görülür.

Müstehcenlik suçu cezasının ertelenmesi ise TCK Madde 51 uyarınca mümkündür. Buna göre maksimum 2 yıl olan hapis cezalarında erteleme kararı verilebilir. Cezanın ertelenebilmesi için sanığın daha önce suç işlememiş yani sabıkasız olması gerekir. 

Öte yandan TCK Madde 226’ya göre müstehcenlik suçu etkin pişmanlık kapsamında değildir. Başka bir ifadeyle, ilgili kanun maddesine göre sanıklar müstehcenlik suçlarında etkin pişmanlık gösteremez ve etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanamaz.

Yargıtay Kararlarıyla Müstehcenlik Suçu Örnekleri

Müstehcenlik suçlarında delillerin ve kastın öneminin vurgulandığı müstehcenlik suçu Yargıtay kararları şunlardır:

• Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2023/3456 E., 2024/2789 K., 20.03.2024 kararına göre Instagram’da alenen müstehcen video paylaşan sanık, TCK Madde 226/2 kapsamında 2 yıl hapis cezasına çarptırılmış, Yargıtay ise içeriğin aleniyet unsurunu taşıdığını ve kastın açık olduğunu onaylamıştır.
• Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 2022/12345 E., 2023/9876 K., 05.10.2023 kararında, WhatsApp grubunda çocuklara yönelik müstehcen içerik paylaştığı tespit edilen sanık, TCK Madde 226/5’ten 7 yıl hapis ve adli para cezasına mahkûm edilmiştir. Yargıtay ise suçun ağırlığı sebebiyle HAGB veya erteleme uygulanamayacağını belirtmiştir.
• Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2021/789 E., 2022/234 K. kararına göre özel mesajla ve rızaya dayalı müstehcen materyal paylaşımını suç unsurları arasında yer almadığını vurgulayarak bir davada savunma tarafını haklı bulmuştur.
• Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2022/5678 E., 2023/4321 K. kararına göre sanığın sosyal medya hesabının hacklenmesi sonucunda müstehcen içerik paylaşıldığının kanıtlanması üzerine mahkemenin verdiği beraat kararını onaylamıştır. Müstehcenlik suçu beraat kararları bu tarz suç unsurlarının oluşmadığı hallerde verilebilir.

Kaynaklar:

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, Madde 226, 66, 73.
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, Madde 158, 231.
• 5651 sayılı İnternet Kanunu, Madde 8.
• Yargıtay 8. ve 12. Ceza Dairesi kararları (2021/1234 E., 2022/789 E., 2022/12345 E., 2023/456 E., 2023/3456 E.).