Davadan Feragat

Hukuk düzeni, bireylerin hak ve özgürlüklerini belirlemek ve korumak amacıyla belirlenmiş olan, değişen ve ihtiyaçlar doğrultusunda gelişen kurallar bütünüdür.

Bu kurallar toplumu oluşturan her bireye eşit olarak uygulanır. Vatandaşların can ve mal güvenliğine karşı suç teşkil eden eylemlere yönelik olarak yürütülecek yargı süreçleri, bireylerin tehdit altında kalabilecekleri nedeniyle kamu eliyle yürütülür.

Genel kural ise davanın açılmasından sonuçlanmasına kadar geçen süreçte davanın kaderinin, kamu düzenini ilgilendiren istisnai haller dışında, büyük ölçüde tarafların iradesine bırakılması ilkesidir.

Birey, kendi hakkı üzerinde tasarruf etme yetkisine sahip olduğu gibi, bu hakkın yargı mercileri nezdinde korunmasından vazgeçme hakkına da sahiptir.

İşte hukuk literatüründe bir hakkın özünden veya takibinden vazgeçilmesi anlamına gelen davadan feragat müessesesi, bu irade kullanımının en somut yansımalarının başında gelmektedir. 

Davadan Feragat Nedir?

Davadan feragat, davacının, davayı açarak ileri sürdüğü talep ve hakkının doğuracağı sonuçtan kısmen veya tamamen vazgeçmesi olarak tanımlanır. Bu eylem, tek taraflı bir yenilik doğurur ve karşı tarafın veya mahkemenin kabulüne bağlı olmaksızın hukuki sonuçlarını meydana getirir.

Türk hukuk sisteminde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 307. maddesi ve devamında düzenlenen bu işlem, davanın esasına yönelik bir sona erme biçimidir. HMK 311 maddesi uyarınca feragat, kesin hükmün sonuçlarını doğurur. Yani bir kez feragat edildikten sonra, aynı konuda ve aynı sebebe dayalı olarak yeniden bir dava ikame edilmesi hukuken mümkün değildir.

İlgili kanun maddesi “Feragat ve kabul, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. İrade bozukluğu hâllerinde, feragat ve kabulün iptali istenebilir.” şeklindeki hüküm ile feragatten dönmenin tek istisnasının irade bozukluğu olduğunu belirlemiştir. Feragat işlemi, bir vazgeçmeyi içerdiğinden ancak ve ancak hür bir irade ile ortaya koyulabilir. 

Davadan Kısmen Feragat

Hukuki uyuşmazlıklar her zaman tek bir talep üzerine kurulu olmayabilir. Bir davada birden fazla talep sonucu bulunabileceği gibi tek bir talebin belirli kısımlara bölünmesi de mümkündür.

Konusu para olan hukuki uyuşmazlıklarda dahi talep miktarının bir kısmı yönünden davacı tarafın feragat etmesi mümkündür. Davadan kısmen feragat edilmesi durumunda, davacı taleplerinden sadece bir bölümünden vazgeçtiğini açıkça beyan eder.

Örneğin, 100.000-TL alacak talebiyle açılan bir davada davacı, bu tutarın 40.000-TL’lik kısmından feragat ettiğini belirterek yargılamanın geri kalan 60.000 TL üzerinden devam etmesini isteyebilir.

Burada önemli olan ve dikkat edilecek husus, feragat edilen kısmın metinde duraksamaya yer vermeyecek şekilde açık ve kesin olarak belirtilmesidir. Kısmi feragat durumunda mahkeme, vazgeçilen kısım hakkında davanın reddine karar verirken, kalan kısım yönünden davanın esasına ilişkin incelemesini sürdürür.

Davadan (Tamamen) Feragat

Davacının, dava dilekçesinde belirttiği tüm talep sonuçlarından ve dava konusu haktan bütünüyle vazgeçmesi haline tam feragat denir. Bu durumda davanın konusu kalmaz ve yargılama, esasa girilmeksizin feragatin verildiği ilgili aşamada sonlandırılır.

Feragat, yargılamanın her aşamasında bildirilebilen bir iradi açıklamadır. Tam feragat beyanı ile birlikte uyuşmazlık, maddi anlamda kesin hükümle sonuçlanmış bir dava statüsüne kavuşur. Davadan feragat işlemi yapıldıktan sonra bu beyandan tek taraflı olarak dönülmesi mümkün değildir.

Feragat beyanının ancak hata, hile veya korkutma gibi durumlar neticesinde oluşan irade fesadı hallerinde iptali dava edilebilir.

Bunun dışında davacı, her canı istediğinde fikrim değişti demek suretiyle davasını canlandıramaz. Böylesi bir durum hem davalı yönünden sürekli bir dava tehdidi süreceğinden hukuka aykırı olacak, hem de mahkemeler nezdinde yargılama işlemlerinin sürekli yenilenebilme ihtimali ile katlanılamaz bir yük ortaya çıkartabilecektir. 

Ne Zaman Davadan Feragat Edilebilir?

Hüküm kesinleşinceye kadar her aşamada davadan feragat edilebilir. Feragat beyanı bir uzlaşma neticesinde bildirilebileceği gibi davacının kendi davasını haksız görmesi, veya kendi bünyesinde varmış olduğu bir karar ile davayı sürdürmekten vazgeçmesi gibi durumlarda öne sürülebilir.

Davanın açıldığı andan hüküm kesinleşinceye kadar feragat beyanı öne sürülebilir. Yerel mahkeme kararının ardından istinaf ve temyiz süreçlerinde de feragat sonuç doğurur.

Özellikle karardan sonra davadan feragat edilmesi uygulamada sıkça karşılaşılan bir durumdur. Yerel mahkeme davacı lehine bir karar vermiş olsa dahi, tarafların kendi aralarında anlaşması veya davacının süreci sonlandırmak istemesi üzerine dosya istinaf veya Yargıtay aşamasında olsa dahi feragat beyanında bulunulmasının hukuki zemini mevcuttur.

Ancak hüküm kesinleştikten sonra feragat beyanında bulunulması hiçbir hüküm doğurmayacaktır. Bu gibi durumlarda kesinleşmiş bir mahkeme kararının mevcut olması feragatin amacını ortadan kaldırmaktadır. 

Davadan Feragat Usulü

Feragat işleminin hukuki geçerlilik kazanması belirli şekil şartlarına tabidir. Bu işlem mahkemeye karşı yapılan tek taraflı bir beyandır. İki şekilde gerçekleştirilebilir:

1. Dilekçe ile: Davacının imzalı bir davadan feragat dilekçesi hazırlayarak mahkeme dosyasına sunması en yaygın yoldur.
2. Sözlü Beyan: Duruşma esnasında davacının feragat ettiğini sözlü olarak beyan etmesi ve bu beyanın duruşma zaptına geçirilerek altının imzalanması ile de mümkündür.

Bu noktada temsil ilişkisi büyük önem taşır. Eğer dava bir vekil aracılığıyla takip ediliyorsa, avukatın davadan feragat etmesi ancak vekaletnamede bu konuda açık ve özel olarak belirtilmiş yetkinin bulunması şartıyla geçerlidir.

Genel vekaletname ile avukat davanın tüm süreçlerini yönetse de, müvekkilinin hakkından nihai olarak vazgeçmesi için kendisine açıkça feragat yetkisi verilmiş olmalıdır.

Vatandaşların internet üzerinden ulaştığı davadan feragat dilekçesi örneği gibi taslak metinleri kullanırken, bu beyanın geri dönülemez bir hak kaybına yol açabileceğini bilerek hareket etmeleri gerekir. 

Davadan Feragatin Sonuçları

Davadan feragat sonuçları gündeme geldiğinde bu beyanın en önemli sonucunun uyuşmazlığın esastan sona erecek olması olduğu söylenmelidir.

Feragat, bir kesin hüküm teşkil eder; bu da davacının aynı davalıya karşı aynı sebeple tekrar dava açamayacağı anlamına gelir ve ilgili uyuşmazlık feragat beyanı neticesinde kesin olarak sonlanır. Beyan sunulduğunda mahkeme, davanın feragat nedeniyle reddine karar verir.

Bu durum sadece usulen bir bitiş değil, aynı zamanda maddi hukuk bakımından da bir hakkın öne sürülmesinden vazgeçildiğinin beyan edilmesidir. Feragat eden kişi, davanın temelindeki hakkın varlığını artık yeniden iddia edemez. 

Davadan Feragat ve Davadan Vazgeçmenin Farkları

Her ne kadar feragat ve vazgeçme kavramları birbiriyle eş anlamlı gibi gözükse de davadan vazgeçme ile feragat arasındaki fark oldukça önemle irdelenmelidir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 123. maddesi kapsamında düzenlenen davadan vazgeçme halinde davacı, dava konusuna ilişkin hakkını saklı tutarak davasını takipten vazgeçmesidir ve bu işlemin geçerli olabilmesi için davalının rızası da aranır.

Davalı rıza gösterirse dava hiç açılmamış sayılır ve ileride tekrar açılabilir.

Vazgeçme halinde davacı yalnızca açmış olduğu davadan vazgeçer, feragat halinde ise dava ile öne sürülen talep neticesinden vazgeçilir. Feragat, davalının veya takip borçlusunun rızasına bağlı değildir.

Basit bir anlatımla davadan vazgeçme halinde kapı aralık bırakılırken, feragat hali kapıyı tamamen kilitler ve anahtarı imha eder.

Davadan Feragat Masrafları

Davadan feragat halinde harç ve vekalet ücreti konusu da sıkça merak edilir. Davanın feragatle sonuçlanması durumunda yargılama giderleri, davayı kaybeden taraf gibi sorumlu tutulan feragat eden davacı üzerinde bırakılır. Ancak harçlar ve vekalet ücreti noktasında sürecin hangi aşamada olduğunun önemi mevcuttur.

Harçlar bakımından yapılacak incelemede belirtilecek ilk husus, feragat tahkikat aşamasından önce gerçekleşmişse karar ve ilam harcının üçte biri, tahkikat aşamasından sonra ise üçte ikisisinin alınacağı; davadan feragat halinde harç iadesi de yapılabileceğidir.

Davadan feragat vekalet ücreti konusunda ise verilecek kararı belirleyecek husus; feragatin verildiği aşamadır. Feragat ön inceleme tutanağı imzalanana kadar yapılmışsa karar tarihinde yürürlükte olan avukatlık asgari ücret tarifesinde belirlenen ücretin yarısına hükmedilir.

Feragat ön incelemeden sonra tahkikat aşamasında yapılmışsa davadan feragat halinde vekalet ücreti tam olarak belirlenir.

Davadan feragat müessesesi bireylere mutlak bir söz hakkı tanısa da, barındırdığı kesin hüküm etkisi nedeniyle geri dönülemez sonuçlar doğurabilir. Hak kaybına uğramamak ve mali yükleri doğru yönetmek adına sürecin titizlikle takibi şarttır.

Sinan Eroğlu Hukuk ve Danışmanlık Ofisi, uyuşmazlıkların çözümünde müvekkillerine en doğru stratejik yol haritasını çizmek adına uzman kadrosuyla hizmet vermektedir.