Ölüme Bağlı Tasarruflar Nelerdir?

İlgili bir kimsenin yapmış olduğu sözleşme eğer sözleşmeyi yapan kimsenin ölümü ile birlikte geçerlilik kazanıyor ise; o halde bir ölüme bağlı tasarruftan söz ediliyor demektir.

Örneğin; satım sözleşmesinde siz para verirsiniz mağaza çalışanı da size verdiğiniz fiyatı karşısındaki isteğinizi verir ve işleminiz sonlanmış olur. Ancak bir miras sözleşmesinde ilgili muris vasiyetname düzenleyerek sizin mirasçı atadı ise; vasiyetname biter bitmez size verilen miras payına sahip olmazsınız.

İşte burada bir ölüme bağlı tasarruftan söz edilir. Çünkü; ilgili sözleşmenin geçerli olmaya başlaması için mutlaka vasiyetnameyi düzenleyen kişinin ölmesi, vefat etmesi beklenir. Ölüme bağlı tasarruflar medeni hukuk dünyasında iki farklı başlık altında toplanmaktadır. Bunlar sırası ile;

1. Miras sözleşmesi,
2. Vasiyetname, şeklindedir.

Miras Sözleşmesi Nedir?

Miras bırakanın (murisin) ölmeden evvel bir başka kişi veya kişilerle yapmış olduğu ölüme bağlı tasarruf türüne miras sözleşmesi adı verilir. Vasiyetnameden en önemli farkı tek taraflı olmamasıdır. Miras sözleşmesi murisin tek başına yapabileceği bir işlem değildir; iki tarafın karşılıklı anlaşması ve irade beyanı ile yapılır. Ancak geçerlilik kazanması ve mal varlığının intikali için murisin vefatı beklenir.

Miras Sözleşmesinin Geçerlilik Şartları

Miras sözleşmesinin yapılması, hukuki sonuçları bakımından oldukça ağır ve ciddi bir işlemdir. İki kişinin karşılıklı oturarak sözlü beyanla miras sözleşmesi yapması hukuken mümkün değildir. Medeni hukukta “resmi şekil şartı” aranan sınırlı sayıdaki işlemlerden biri de miras sözleşmesidir.

1. Resmi Şekil Şartı (Noter Onayı) Miras sözleşmesi yapacak olan tarafların, bu işlemi mutlaka noter huzurunda ve resmi vasiyetname şeklinde yapmaları gerekir. Aksi halde yapılan miras sözleşmeleri, hukuk dünyasında öngörülen yaptırım türlerinden “yokluk” veya “kesin hükümsüzlük” ile karşılaşır. Yani noterde yapılmayan bir miras sözleşmesi hiç yapılmamış sayılır.

2. Ehliyet Şartları Miras sözleşmesinin geçerli olabilmesi için tarafların ehliyet bakımından tam yeterliliğe sahip olmaları beklenir. Miras sözleşmesi yapacak kişinin:

• Ayırt etme gücüne sahip olması,

• Ergin (reşit) olması,

• Kısıtlı olmaması gerekmektedir.

Ancak bu şartları taşıyan kimselerin, noter huzurunda resmi şekilde yapmış oldukları sözleşmeler hukuken uygun sayılır ve murisin ölümü ile gerekli sonuçlarını doğurur.

3. Tanık Zorunluluğu Tıpkı resmi vasiyetnamede olduğu gibi, miras sözleşmesinin düzenlenmesi sırasında da fiil ehliyetine sahip iki tanık bulunması zorunludur. Bu tanıklar; ilgili sözleşme taraflarının beyanlarının kendi özgür iradelerine dayandığına ve noterdeki işlemin usulüne uygun olarak yapıldığına şahitlik ederler.

Sonuç

Ölüme bağlı tasarruflar, kişinin vefatından sonra mal varlığının kaderini belirleyen hayati işlemlerdir. Özellikle miras sözleşmesi, sıkı şekil şartlarına (Resmi vasiyetname şekli) tabi tutulmuştur. Tanıkların hazır bulunmaması, noterde düzenlenmemesi veya tarafların ehliyet durumundaki eksiklikler, sözleşmenin iptaline ve mirasçıların hak kaybına uğramasına neden olabilir.

Bu nedenle, miras bırakanın son arzularının yerine getirilmesi ve mirasçıların gelecekte hukuki ihtilaflarla karşılaşmaması adına sürecin bir miras avukatı gözetiminde yürütülmesi elzemdir. Miras sözleşmesi hazırlığı, vasiyetname düzenlenmesi ve miras paylaşımı konularındaki tüm hukuki ihtiyaçlarınız için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Miras sözleşmesi ile vasiyetname arasındaki fark nedir?

Vasiyetname, miras bırakanın tek taraflı irade beyanı ile dilediği zaman yapıp geri alabildiği bir işlemdir. Miras sözleşmesi ise iki taraflıdır; karşı tarafın onayı olmadan miras bırakan sözleşmeden tek taraflı olarak dönemez.

Miras sözleşmesi noterde yapılmak zorunda mı?

Evet, Türk Medeni Kanunu’na göre miras sözleşmesinin geçerli olabilmesi için resmi vasiyetname şeklinde, yani noter huzurunda ve iki tanık eşliğinde yapılması zorunludur. Adi yazılı (elle yazılan) miras sözleşmeleri geçersizdir.

Miras sözleşmesi tek taraflı iptal edilebilir mi?

Kural olarak miras sözleşmesi iki taraflı olduğu için tek taraflı feshedilemez. Ancak sözleşmede belirtilen edimlerin yerine getirilmemesi veya mirasçılıktan çıkarma sebeplerinin varlığı gibi istisnai durumlarda tek taraflı ortadan kaldırılması mümkündür.

Kimler miras sözleşmesi yapabilir?

Ayırt etme gücüne sahip, ergin olan ve kısıtlı bulunmayan herkes miras sözleşmesi yapabilir.