İbraname Nedir?

24 Eylül 2025

0 650 4 dakika okuma süresi

İbraname, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 132. maddesi ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun 420. maddesi kapsamında düzenlenen yazılı bir belgedir. Bu belge borçlunun borcunun tamamını ödediğini, alacaklının ise ödemeyi kabul ettiğini ve taraflar arasındaki borç ilişkisinin sona erdiğini gösterir. İbraname konuları ise iş hukuku bağlamında kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve fazla mesai gibi başlıkları kapsar. Dolayısıyla ibraname, genellikle iş sözleşmesinin sona ermesinin ardından işçinin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ya da fazla mesai ücretleri gibi alacaklarını aldığına dair işverene verilen bir taahhüt olarak da tanımlanır. Bu sebeple ibraname, özellikle işçi-işveren uyuşmazlıklarında sıkça kullanılan bir hukuki araçtır.

İbranamenin geçerliliği belli şartlara bağlı olduğundan hukuki açıdan bağlayıcı olabilmesi için mutlaka usulüne uygun şekilde hazırlanmalıdır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2024/456 E., 2025/123 K. kararında da ibranamenin geçerliliğinin dikkatle değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. İbraname usulüne uygun olarak hazırlanmadığında hukuki açıdan geçerliliği olmadığı için hem işveren hem de işçi açısından hak kaybına neden olabilir.

İçindekiler

İbranamenin Geçerlilik Şartları Nelerdir?

TBK Madde 132 ve İş Kanunu Madde 420 kapsamında ibranamenin geçerli sayılabilmesi için bazı şartları karşılaması gerekir. İbraname geçerlilik şartları, yazılı şekil, belirli bir alacak, imza, kendi iradesiyle düzenleme ve ödeme kanıtı olarak sıralanır. Tüm bu şartları sağlamayan ibranameler, geçersiz olarak kabul edilebilir. İbranamenin geçerlilik şartlarını ise şu şekilde açıklamak mümkündür:

İbraname, yazılı ya da noter huzurunda düzenlenmelidir.
Alacakların ödendiği ibranamede açıkça belirtilmelidir.
İşçinin ibranameyi kendi imzası ile imzalamış olması gerekir.
İşçinin ibranameyi herhangi bir baskı altında olmadan imzalaması şarttır.
Alacağın ödendiğine dair banka dekontu gibi bir kanıt içermelidir.

İbraname Hangi Unsurları İçermelidir?

İbranamenin geçerli olabilmesi için bazı unsurları mutlaka içermesi gerekir. Bu unsurlar ibranamenin hukuki bağlayıcılığını da güçlendirecek niteliktedir. İbraname geçerlilik şartları kadar önemli olan ibraname unsurları ise şunlardır:

İşçi ve işverenin yani tarafların kimlik bilgileri.
İbraname yeri ve tarihi.
Ödenen alacaklara ait detaylar.
Ödemenin miktarı ve şekli.
İşçinin “tüm haklarını aldığı” yönünde açık beyanı.
İşçinin kendi el yazısı ile “alacağımı aldım” ifadesi ile imzası.

Ödenen alacaklara ait detaylar şeklinde ifade edilen unsur, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı gibi ek alacakları da içerir. Ödeme miktarı ile şekli ile anlatılmak istenen ise ödemenin nakit ya da banka havalesi ile alındığıdır. İbraname hazırlanırken bu unsurların eksiksiz yer alması, hukuki geçerliliği güçlendirir. Ayrıca bu belgeyi ilk defa hazırlayacak olanlar usulüne uygun hazırlanmış bir ibraname örneği edinerek şablon olarak kullanabilir.

İbraname Nasıl Yazılır?

İbraname yazımında sırasıyla başlık, giriş, içerik, beyan, imza ve noter onayı kısımları oluşturulmalıdır. Bu belgede başlık “ibraname” iken girişte tarafların bilgileri yer alır. İçerik ise ödenen alacaklar ile miktarın açıkça belirtilmesi ile oluşturulur. İbranamenin devamında işçinin tüm haklarını aldığına dair bir beyan bulunur. Bu beyanın hemen altında ise işçinin imzası yer alır. Tüm bunların yanı sıra gerekli ise ibraname için noter tasdiki alınır. Örneğin, “Tarih: 01.09.2025, Yer: İstanbul. Ben, Ahmet Yılmaz, … işverenime kıdem tazminatımı aldığımı beyan ederim. İmza: Ahmet Yılmaz.” şeklinde bir ibraname oluşturulabilir. Bu işçi ibraname örneği, genel şablon ve unsurlar açısından yeterlidir.

İbraname İmzalayan İşçinin Hakları

İbraname imzalayan işçi haksız baskı iddiası, eksik ödeme ve zaman aşımı konularında bazı haklara sahiptir. Burada haksız baskı iddiası ile anlatılmak istenen ibranamenin baskı altında imzalanması halinde iptal edilebileceğidir. Böyle bir durumda işçi ibranamenin iptali için başvuruda bulunabilir.

Eksik ödeme durumunda işçi ibraname imzalamış olsa dahi dava yoluyla hakkını arayabilir. TBK Madde 146 uyarınca ibranamede zaman aşımı 10 yıldır. Dolayısıyla işçi 10 yıl içinde ibranamenin iptali için dava açabilir.

İbranameyi Kim Düzenler?

İbraname adlı belge genellikle işveren tarafından hazırlanarak işçiye imzalatılır. Fakat noter ya da avukat aracılığı ile de ibraname düzenlenebilir. Bununla birlikte işçinin kendi iradesiyle ibraname hazırlayıp imzaladığı durumlarda da söz konusu belge geçerlidir. Ancak iş hukuku uyuşmazlıklarında işverenin inisiyatifi yaygındır.

İbraname İmzalamanın Taraflara Getirdiği Hak ve Yükümlülükler Nelerdir?

İbraname imzalamanın işveren ve işçiye getirdiği hak ile yükümlülükler birbirinden farklıdır. Söz konusu belge işçiye alacağını aldığını taahhüt etme hakkı tanırken işverene hukuki güvence kazandırır. Yükümlülük açısından ibraname kapsamında işçi işverenden yeni ödeme talebinde bulunamaz. İşveren ise ibraname ile işçiye ödeme yapma yükümlülüğü yerine getirmek zorundadır. Her iki tarafta bu belge ile edindiği yükümlülükleri yerine getirmediğinde karşı taraf hakkını hukuki yollar ile arayabilir.

İbraname İmzalanırken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Şartlı ibraname olarak da bilinen bu belge imzalanırken bazı hususlara mutlaka dikkat edilmelidir. Aksi halde taraflardan biri veya ikisi için hak kaybı oluşabilir veya ibraname geçersiz sayılabilir. Örneğin, ibranamenin baskı olmadan imzalanması gerekir. Bu aşamada işçi kendini herhangi bir baskı altında hissetmeden ibranameyi imzalamalıdır. Ayrıca imza öncesinde mutlaka ibranamede belirtilen ödeme miktarı ve detayları kontrol edilmeli, anlaşmaya uygun olup olmadığına bakılmalıdır.

İbranamenin hatasız olması ve olası hak kayıplarının önlenmesi için noter onayı alınması önerilir. Ayrıca uzman bir avukat ibraname imza sürecinin sorunsuz gerçekleşmesine yardımcı olabilir. Özellikle ilk defa ibraname imzalayacak olan işçiler veya ibraname hazırlayacak olan işverenlerin mutlaka uzman bir avukattan danışmanlık almasında fayda vardır.

İbraname İmzalandıktan Sonra İptal Edilebilir mi?

TBK Madde 132/2 uyarınca ibraname imzalandıktan sonra iptal edilebilir. Bunun için ibranamenin baskı veya hile ile imzalanmış olması gerekir. Dolayısıyla ibraname irade sakatlığı ile imzalanmış ise işçi iptal edilmesi için dava açabilir. İbraname iptal davası ise belge imzalandıktan/belgenin varlığını öğrendikten itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır. İptal davası açıldıktan sonra mahkeme kararı ile belge iptal edilebilir.

İbranameye İlişkin Uyuşmazlıklar Nasıl Çözülür?

İbraname ile ilgili uyuşmazlıklar dava yoluyla çözülebilir. Bu tür davalarda işçinin mutlaka delil sunması gerekir. Çünkü, iptal davasını açan işçi, ibranamenin geçersiz olduğunu kanıtlamakla yükümlüdür. Mahkeme ise işçinin sunduğu delilleri değerlendirerek ibranamenin geçerli olup olmadığına karar verir. Söz konusu belgenin geçerli olabilmesi için işçi ibraname geçerlilik şartları olarak adlandırılan tüm şartları sağlaması ve mutlaka usulüne uygun şekilde hazırlanmış olması gerekir. Bu şartları sağlamayan ve usulüne uygun olmayan ibranamelerin hukuki açıdan bağlayıcılığı yoktur.

İş Hukukunda İbranameye İlişkin Yargıtay Uygulamaları

İş hukukunda ibraname, işçi ile işveren arasındaki alacak-borç ilişkisini sona erdirmek için sıkça kullanılan bir belge olduğundan Yargıtay, ibranamenin geçerliliği ve uygulanması konusunda önemli içtihatlar geliştirmiştir. İbraname ile ilgili bazı önemli Yargıtay kararlarını ise şunlardır:

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2025/123 K. kararında, ibranamenin ödeme kanıtı olmadan geçersiz olduğu vurgulanır. Bu karara göre işçi kıdem tazminatını almadan ibraname imzaladıysa, bu belge hukuki olarak bağlayıcı değildir.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 2025/234 K. kararında, ibranamenin baskı altında imzalandığı durumlarda iptal edilebileceği belirtilir. Ayrıca aynı kararda işçinin iradesinin özgür olması gerektiği de vurgulanır.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 2025/567 K. kararında ise ibraname ile kapatılan alacakların detaylı belirtilmesi gerektiği, aksi halde belgenin genel ifadelerle sınırlı kalmasının geçersizliğine yol açabileceği belirtilir.

Bunların yanı sıra Yargıtay, iş hukuku uyuşmazlıklarında ibranamenin noter onayıyla desteklenmesini teşvik edecek pek çok karara imza atmıştır. Çünkü noter onayı ibranamenin hukuki güvencesini artırır.

Kaynaklar