İstinaftan Feragat

Hukuk düzeni içerisinde hakların ileri sürülebilmesi ve uyuşmazlıkların bir çözüme ulaştırılması, yargı makamlarının görevine ilişkindir. Aralarındaki uyuşmazlığı sulh olarak halledemeyen taraflar, dava yoluna gidebilir yasalarda suç olarak tanımlanan eylemleri gerçekleştirdiği iddia olunan kişiler mahkemelerde yargılanır.

Mahkemeler arasında görev ve yetki olarak bir paylaşım yapılır. Yer itibariyle dosyaya bakması gereken mahkeme yetki kurallarına göre belirlenirken yargılamanın türü itibariyle dosyaya bakması gereken mahkeme görev kurallarına göre belirlenir.

Ancak yapılacak ilk yargılama, yerel mahkeme adı da verilen ilk derece mahkemelerinde yapılır. Bu mahkemelerde yapılan yargılama neticesinde tarafların üst mahkemeye başvurma hakları hukuk düzeninin koruması altındadır. 

İstinaf Kanun Yolu Nedir?

Türkiye’deki mahkemelerin hiyerarşisi içerisinde ilk derece mahkemelerinin kararlarını denetleyen bir üst mahkeme, istinaf mahkemeleridir. Yerel mahkemelerin vereceği kararlara karşı üst mahkemeye başvurulmasına da istinaf kanun yolu denir.

İstinaf mahkemelerinin üst kademesini de Yargıtay’ın yapacağı temyiz incelemeleri oluşturur. Bu kademeli yargı yolları uyuşmazlık türüne göre değişse de yerel mahkemelerde dava tarafı olan herkese tanınmış bir hak olarak hukuk düzeni içerisinde mevcudiyetini korumaktadır.

Yalnızca konusu para olan alacaklara ilişkin getirilen bir istisna, istinaf başvurularına ilişkin parasal sınırdır. 2026 yılı için 50.000,00-TL altındaki uyuşmazlıklara ilişkin verilen yerel mahkeme kararları, istinaf yasa yolu kapalı olacak şekilde verilir ve kesin hüküm teşkil eder.

Bu hal dışında verilen yerel mahkeme kararlarına karşı istinaf hakkını ancak kişi kendisi kullanmamayı tercih edebilir, ya da istinaftan feragat dilekçesi vermek suretiyle bu hakkını ileri sürmeyeceğini veya sürmüş olduğu hakkından vazgeçtiğini bildirebilir. 

İstinaf yasa yolunda dosyayı inceleme ve karara bağlama görevinin yerine getirilmesi için Bölge Adliye Mahkemeleri kurulmuştur. Bu mahkemeler, ceza ve hukuk dairelerinden oluşur. Daireler ise uyuşmazlık türüne göre belirli türdeki dosyalarla ilgilenir.

İstinaf yasa yoluna başvurulurken dikkat edilmesi gereken bir diğer önemli husus ise her ilde Bölge adliye mahkemelerinin var olmamasıdır.

BAM diye de kısaltılan bu mahkemeler, birden fazla ili yargı çevresine alarak istinaf incelemelerini yerine getirir. Yetkisiz mahkeme üzerinden istinaf yasa yolu başvurusunda bulunmak hak kayıplarına neden olabileceğinden yargı çevresi mutlaka gözetilmelidir. 

İstinaftan Feragat Nedir?

İstinaftan feragat, bir dava tarafının istinaf yasa yoluna başvurma hakkından vazgeçmesi olarak tanımlanabilir. Feragat, kelime anlamı itibariyle vazgeçme kelimesinin karşılığını oluşturur.

İlk derece mahkemesi tarafından verilen bir gerekçeli karara karşı istinaf başvurusunda bulunma hakkına sahip kişilerin, bu hakkını öne sürmemeleri ve kararın mevcut hali ile kesinleşmesini istemeleri halinde başvuracakları hukuki müessese istinaftan feragattir.

Özellikle anlaşmalı boşanmada istinaftan feragat yoluna başvurulduğu sıklıkla görülmektedir. Tarafların hali hazırda anlaşarak yargı makamına başvurduğu bu gibi durumlarda istinaf incelemesine gerek görmemeleri oldukça doğal olduğundan zaman kaybetmemek adına feragat dilekçesi verilerek kararın kesinleşmesi talep edilir.

İstinaftan feragat dilekçesi boşanma davalarında verilebileceği gibi dava taraflarından herhangi birinin kararı üst incelemeye götürmek istememesi halinde her türlü davada verilebilir. 

Özellikle hukuki olarak bir temsilci sıfatıyla yargılamalara katılan avukatların, müvekkilden alınacak istinaftan feragat dilekçesi ile feragat talebinin öne sürülmesini istediği durumlarla sıkça karşılaşılır. Bunun temel nedeni, bir haktan feragat etmenin hak sahibine tanınmış bir seçenek olmasıdır.

Taraf vekilliğini yürüten avukat, müvekkilinin açık rızası ve beyanı olmaksızın istinaf hakkından kendi hukuki görüşü doğrultusunda feragat edemeyeceğinden, dava tarafının bizzat feragat beyanında bulunması daha sağlıklı bir netice ortaya çıkartacaktır.

İstinaftan feragat edilmesi ile birlikte dosyanın feragat eden tarafı, kararın istinaf yasa yolu ile incelemeye tabi tutulmasına ilişkin hakkından vazgeçmiş olur.

Özellikle verilen kararın usule ve yasaya açıkça uygun olduğu veya tarafların verilen karar üzerinde mutabık kaldıkları durumlarda karşılıklı olarak istinaf hakkından feragat edilmesi; yerel mahkeme kararının ivedilikle kesinleştirilmesi ve hüküm ifade etmesi neticesini doğuracağından dolayı oldukça önemlidir.

Uygulamada da tek taraflı feragatler istisnai bir durumu oluştururken istinaftan feragatin yaygın rastlanılan örneğinde dosya taraflarının birlikte veya aynı anda vazgeçme beyanında bulundukları görülür.

Boşanma istinaftan feragat dilekçesi verilerek, anlaşmalı boşanma durumunda hükmün hızlıca kesinleşmesi, çekişmeli boşanma dosyalarında ise mahkemenin boşanmaya yönelik verdiği kararın kısmi olarak kesinleştirilmesinin sağlanması amaçlanabilir.

Mahkeme kararının bir kısmının istinaf başvurusuna konu edilmesi, bir kısmı yönünden ise istinaf hakkından feragat edilmesi mümkündür. 

Feragat Nedir?

Feragat kelimesinin eş anlamlısı vazgeçme fiilidir. Hukuki olarak feragat, şahıslara tanınan ve vazgeçilmesi önünde yasal bir engel bulunmayan hak ve alacaklardan vazgeçme neticesini doğuran bir beyan olarak ortaya çıkmıştır.

Aşağıda yer verilen istinaftan feragat dilekçesi örneği incelendiğinde de bu beyanın vazgeçme ve dosyanın kesinleştirilmesi talebine ilişkin olduğu görülecektir. 

XXX MAHKEMESİ’NE

Dosya No: 2025 / XXX E. – 2025 / XXX K.

Taraf: Adı Soyadı – TC Kimlik Numarası – ikamet adresi

Taraf 2: Adı Soyadı – TC Kimlik Numarası – İkamet adresi

Konu: İstinaf yasa yoluna başvurma hakkından feragat edilmesine ilişkindir.

Açıklamalar: Sayın mahkemenizin xx/xx/2025 tarihinde vermiş olduğu 2025/XXX E. ve 2025/XXX K. sayılı karar, tarafıma tebliğ edilmiştir.

Karara ilişkin istinaf yasa yoluna başvurma hakkımdan feragat ettiğimi bildirir, verilen işbu kararın kesinleştirilmesini talep ederim. 

İstinaftan Ne Zaman Feragat Edilebilir?

İstinaf aşamasında istinaftan feragat etmenin mümkün olup olmadığı da sıkça gündeme gelir.

Yerel mahkeme tarafından uyuşmazlığa ilişkin kararın açıklandığı andan istinaf incelemesi yapacak bölge adliye mahkemesinin ilgili dairesinin kararının açıklandığı ana kadar istinaf yasa yolu başvurusundan feragat etmek mümkündür.

Bir diğer anlatımla istinafa gönderilen bir dosyada da henüz karar gelmemiş ise istinaftan feragat edilmesinin önünde hiçbir engel yoktur.

Ancak henüz istinaf yasa yoluna konu edilebilecek bir karar ortaya koyulmamış ve yargılama devam ediyor iken istinaftan feragat edilemeyeceği gibi istinaf incelemesi tamamlanmış dosyalarda da feragat söz konusu olamaz.

İstinaftan Feragat Beyanının Nitelikleri Nedir?

İstinaf yasa yoluna başvurma hakkı, kişiye hukuk düzeni içerisinde tanınmış bir üst mahkeme incelemesi isteme hakkına ilişkindir ve bu sebeple kişinin iradesine sıkıca bağlıdır.

Bu haktan feragat yolu ile vazgeçilebilmesi bu sebeple önemli iki koşula bağlıdır.

Feragat beyanı kişinin özgür iradesi ile verilmeli ve herhangi bir kayıt, şart, şerh içermemelidir. Örneğin, karşı taraf da feragat ederse istinaftan feragat edilecektir şeklinde bir beyan ile istinaf hakkından feragat edilmesi doğrudan sonuç doğurmayacaktır.

Feragat Konusunda İrade Sakatlıkları

Uygulamada karşılaşıldığı üzere istinaf hakkından feragat edilmesi yönünde vatandaşların baskıya uğradıkları ya da bu hukuki müessese ile ilgili yeterli bilgiye sahip olmaksızın imza atarak haklarından vazgeçtikleri görülmektedir.

Feragat halinde doğacak neticeleri bilmeyen, ya da kendisine başka şekilde anlatılan veya bir çeşit zorlama ile feragat etmek durumunda bırakılan kişilerin netice itibariyle yaşadıkları mağduriyetin giderilmesi de oldukça güç bir hal almaktadır.

İstinaftan feragat etme halinde beyan verenin iradesinin sakat olduğunun ispatı mümkün ise feragat beyanının ortadan kalkması da mümkün olmaktadır.

Bu yönde yapılacak işlemlerin hukuki bir uzman eşliğinde yapılması tavsiye edilir. Sinan Eroğlu Hukuk ve Danışmanlık Ofisi, uzman kadrosu ile müvekkillerine hizmet vermeye devam etmektedir. 

Sıkça Sorulan Sorular

İstinaftan feragat ne anlama gelir?

İstinaftan feragat, yerel mahkemenin verdiği karara karşı bir üst mahkeme olan Bölge Adliye Mahkemesi’ne (BAM) başvurma hakkından vazgeçmektir. Bu işlem yapıldığında, kişi kararın yeniden incelenmesini istemediğini beyan eder ve karar daha hızlı kesinleşir.

İstinaftan feragat ne zaman yapılabilir?

Yerel mahkemenin gerekçeli kararını açıkladığı andan, Bölge Adliye Mahkemesi’nin (İstinaf) dosya hakkında karar verdiği ana kadar her aşamada istinaftan feragat edilebilir. Dosya istinafa gönderilmiş olsa bile henüz karar çıkmamışsa feragat mümkündür.

Şartlı olarak istinaftan feragat edilebilir mi?

Hayır. Feragat beyanı kişinin özgür iradesiyle verilmeli ve “karşı taraf da vazgeçerse ben de vazgeçerim” gibi herhangi bir koşul, kayıt veya şerh içermemelidir. Şartlı feragatler hukuken geçerli sonuç doğurmaz.

Anlaşmalı boşanmada istinaftan feragat neden önemlidir?

Anlaşmalı boşanma davalarında taraflar zaten uzlaşmış oldukları için süreci uzatmamak adına istinaftan feragat ederler. Bu sayede mahkeme kararı üst mahkeme sürecini beklemeden ivedilikle kesinleşir ve boşanma işlemi resmen tamamlanmış olur.

Kısmi istinaftan feragat mümkün müdür?

Evet, mümkündür. Mahkeme kararının tamamı için değil, sadece belirli bir kısmı için feragat edilebilirken, diğer kısımlar için istinaf yoluna başvurulabilir.

Avukat müvekkili adına istinaftan feragat edebilir mi?

Avukatın müvekkili adına feragat edebilmesi için vekaletnamesinde özel yetki bulunması gerekir. Ancak en sağlıklı olan yöntem, müvekkilin açık rızası ve beyanı ile bizzat feragat dilekçesi vermesidir.

İstinaftan feragat beyanı geri alınabilir mi?

Kural olarak usulüne uygun yapılan feragat beyanı kesin sonuç doğurur ve geri alınamaz. Ancak feragat eden kişinin iradesinin sakatlandığı (baskı, korkutma, kandırma vb.) ispat edilebilirse, feragat beyanının iptali söz konusu olabilir.