Genel

Spor Hukuku

Spor, insanoğlunun topluluklar hâlinde yerleşik bir hayat sürmeye başlamasından itibaren tarih boyunca farklı şekillere bürünmüş ve günlük hayatın bir parçası olmuştur. Bu anlamda herkes tarafından bilinen olimpiyat oyunlarının tarihi milattan önce 8. yüzyıla dayanmaktadır. Sanayi devrimi ile birlikte şehir nüfuslarının hızla artması ve endüstrileşme hareketleri, günümüzde bilinen spor endüstrisinin bu anlamıyla ilk köklerinin atılmasında doğrudan etkili olmuştur. 

Başlarda gönüllülük esaslı olarak yapılan sportif faaliyetler de belli bir ücret karşılığında yapılmaya başlanmış ve takip eden yıllarda yükselen bir trend olarak spor endüstrisinin oluşmasına katkıda bulunmuştur. Sporculuğun bir meslek hâline gelmesi ve sporun genel anlamda profesyonel bir iş ve ticaret alanı olarak kabul edilmesi bazı gereklilikleri de beraberinde getirmiştir. Hayatın her alanında olduğu gibi bu sektörde de hukuki düzenlemelere ihtiyaç duyulmuştur. Bu aşamada sportif faaliyletleri düzenleyen spor hukuku ortaya çıkmıştır. 

Spor Hukuku Nedir?

Spor hukuku; spor kulüpleri, bu kulüplerde görev alan yöneticiler, kulüplerin hukuki kimliği, sporcu hakları ve sportif faaliyetlerden kaynaklanan uyuşmazlıklar gibi sorunları çözüme kavuşturan bir hukuk dalı olarak tanımlanabilir.

Bu hukuk dalı; anayasa hukuku, ceza hukuku, medeni hukuk gibi kendine özgü kural ve sistematiği olan bir alan değildir. Spor hukukunun bu bağlamda eşitlik, adalet, dürüstlük ve sporun evrenselliğini içine alarak sportif faaliyetlerin yürütülmesine katkıda bulunmayı amaçlayan bir alan olduğunu söylemek mümkündür. 

Türkiye’de bazı kanunlarda spora ilişkin maddeler yer alsa da doğrudan spor ile ilgili düzenlemeler içeren ilk kanun, cumhuriyetin kurulmasından sonra yürürlüğe girmiştir. 1938 yılında çıkartılan 3530 sayılı Beden Terbiyesi Kanunu ile gençlerin sportif faaliyetleri gerçekleştirmesinin usulü ve esasları düzenlenmiştir.

Bununla birlikte sportif faaliyetlerde bulunacak kulüp ve takımlara ilişkin ilk hükümlere de bu kanunda yer verilmiştir. İlerleyen yıllarda futbolda yaşanan gelişmeler ve ulusal bir ligin kurulması ile gelişmeye devam eden spor endüstrisine uyum sağlamak adına 1963 yılında Spor Kulüpleri Kanunu çıkarılmıştır. 3289 sayılı 1986 tarihli Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu ve günümüze en yakın olan 7405 sayılı 2022 tarihli Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu gibi kanunlar uygulamaya alınmıştır. 

Özellikle doksanlı yılların başından itibaren küresel anlamda spor faaliyetlerinden elde eden gelirler katlanarak artmaya başlamasıyla sporcuların, spor liglerinin ve kulüplerinin elde ettikleri gelirler çok yüksek miktarlara ulaşmıştır. Bu alana olan rağbetin ve yatırımların hızla artması ile birlikte daha geniş çaplı hukuki düzenlemelerin hızlı bir şekilde yürürlüğe koyulması gerekmiş ve spor hukuku, yapılan düzenlemeler ile uluslararası hukukun alt dallarından biri hâline gelmiştir. 

Spor Hukuku Kapsamı Nedir?

Hukuk, hakların bütünü anlamına gelir. Spor hukuku kapsamı da bu bağlamda düşünüldüğünde spora ilişkin bağlayıcı her türlü hak ve kuralın bütünü olarak tanımlanabilir. Bu anlamda spor hukukunun kapsamında sporcular, federasyonlar, kulüpler, sportif liglerive her türlü sportif kişi, kurum ve kuruluşlar yer alır. Bu kişi ve kurumların hakları, kurulma biçimleri, hukuki görünümleri, yönetim şekilleri, yöneticilerinin sorumlulukları, sporcuların ve kulüplerin hakları, sporun paydaşlarının birbirlerine karşı yükümlülükleri gibi konular direkt olarak spor hukukunu ilgilendiren konu başlıklarıdır. 

Sporun ve spor hukukunun temel ilkeleri göz önüne alındığında, bazı konu başlıklarının da dolaylı olarak bu kapsama girdiğinden söz edilebilir. Örneğin her türlü suç ve cezanın düzenlenmesi ceza hukukunun kapsamında değerlendirilmekle birlikte 6222 sayılı Sporda Şiddetin ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun’da öngörülen cezalar aynı zamanda spor hukukunun da alanına girmektedir. Sporcular ile kulüplerinin arasında yapılan sözleşmeler de buna bir örnek olarak gösterilebilir. 

İş Kanunu, sporcular hakkında uygulanamaz fakat bu alana özel bir kanun olmadığı için sporcu sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklarda Borçlar Hukuku esas alınır. Tüm bunlara göre spor hukuku, geniş anlamda hem sportif faaliyetlerinin paydaşlarının hak ve yükümlülüklerini düzenler hem de diğer hukuk dallarıyla ortak kapsamda yer alan belirli yaptırımları ve yaptırım türlerini kapsamında bulundurur. Spor hukukundan kaynaklanan çoğu anlaşmazlık, hukuki uyuşmazlıklara ilişkin kural ve yaptırımlarla çözülürken; bazı durumlarda ceza hukukuna ait yaptırımların uygulandığından bahsedilebilir.

Spor Hukuku Kaynakları Nelerdir?

Spor Hukuku Kaynakları Nelerdir?

Spor hukuku kaynakları hem kamu hukuku hem özel hukuktan izler taşır. Bağımsız bir hukuk dalı olarak kabul gören spor hukuku, Türk Hukuku’nda yapılan düzenlemeler ve uluslararası bağlayıcılığı bulunan çatı kurumlar vasıtası ile varlığını sürdürmektedir. 

Uluslararası spor hukukunun kaynaklarını IOC (Uluslararası Olimpiyat Konseyi)’nin Olimpik Şartnamesi, ISF (Uluslararası Spor Federasyonları)’nin çıkartacağı talimatname ve şartnameler ile bunlara uygun olarak hazırlanmış ulusal spor federasyonları tüzükleri oluşturmaktadır. CAS (Spor Tahkim Mahkemesi)’nin düzenlediği usül hükümleri ve yargılamalara ilişkin içtihatları da uluslararası temel kaynaklardan biri olarak görülmektedir. Sporun ilkelerine aykırı olan doping hususunda ise WADA (Dünya Anti-Doping Ajansı)’nın uygulama ve tebliğleri esas alınır. 

Türk spor hukukunda yerel bir takım düzenlemeler geliştirilmiş ve uygulamaya konulmuştur. Sporda şiddetin önüne geçmesi amacıyla hazırlanan ve caydırıcı bir takım cezalar içeren 6222 sayılı Sporda Şiddetin ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun, bilinen en yaygın uygulamadır. Bunun yanı sıra kamuoyunda uzun süre yaşanan tartışmaların ardından 2022 yılında yürürlüğe giren 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu ile spor federasyonları ve kulüplerine dair pek çok düzenleme getirilmiştir. Bu sayede kulüp ve federasyonlarda görev alanların aksiyonlarından bireysel olarak sorumlu tutulmasının önü açılmış ve yöneticiler tarafından gerçekleştirilen eylemler keyfi olmaktan çıkartılmıştır.

Spor Hukukları Amaçları Nelerdir?

 

Spor, insanlık tarihinde barışın ve adil rekabetin sembolü olarak yüzyıllar boyu mevcudiyetini korumayı başarmış bir alandır. Bu noktada spor hukukunun amaçları arasında sporda adaletin ve barışın egemen kılınması, sportif faaliyet gösteren birey ve kurumların haklarının korunması, hilenin ve doping gibi olumsuz durumların belirli cezalara bağlanarak engellenmesi gibi faktörler yer alır.

Spor endüstrisi; spor bahisleri, sponsorluk ve reklam anlaşmaları, sporcu kontratları, stadyum gelirleri gibi pek çok kalemi içeren devasa bir endüstri hâline gelmiştir. Tüm bunların sağlıklı, adil ve şeffaf biçimde yönetilebilmesi spor hukukunun temel hedeflerindendir. Şike, adil olmayan primler, doping, saha olayları, yabancı etkenlerin müsabakalara etkisi, bahis gibi konu başlıklarında yapılacak usulsüzlüklerin tespiti, soruşturması ve cezalandırılması adına etkin kurumlar oluşturulması; bu bağlamda güçlü yasalar ve yönetmelikler hazırlanması da başlıca amaçlar arasında yer alır.

Spor hukukunun herkesi ilgilendiren en genel amacı, kişilerin özgürce sportif faaliyetler gerçekleştirmesini ve çeşitli roller altında sportif her türlü faaliyete katılabilmesini sağlamaktır. Sürekli gelişen ve büyüyen bir ticari pazar olan sporda rekabetin adilliğini korumak ve paydaşların her birine hukuki güvence sağlamak, spor hukukunun amaçlarından biridir.

Spor hukuku profesyonel spor kulüplerinin, federasyonlarının ve liglerinin işleyişleri; sportif uyuşmazlıkları karara bağlayacak yargı organlarını, sportif kişi ve kurumların eylemlerinin düzenlenmesini de amaçlamaktadır. Aynı zamanda sporla ilgili faaliyetlerin diğer hukuk dalları ile arasındaki bağın kurulmasını sağlayarak kişilerin güven içerisinde eylemlerini sürdürebilmelerine odaklanır

Spor hukuku alandaki her türlü uyuşmazlıkta büyük bir titizlikle hareket etmek için uzman bilgisine ihtiyaç duyulur. İşinizi şansa bırakmamak için spor hukuku alanında uzman kadrosuyla hizmet veren Sinan Eroğlu Hukuk ve Danışmanlık bürosundan destek alabilirsiniz.

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu